Co znaczy słowo Skurczypałka? Kim był Maciej z Wilanowa?
To o nim opowiada film otwierający rozdział, oparty na anegdocie z okolic Wilanowa, podkreślającej hardość i niezależność tamtejszych włościan.
Ludzi, których ukształtowały warunki, w jakich żyli, oraz przybysze, przypływający rzeką, którzy odciskali piętno na sposobie życia, kulturze i charakterze tubylców, zwanych Łurzycokami.